Basis lichaamstaal, het paardenlichaam - De paardenvrouw
In dit artikel
Lichaamstaal - Het lichaam

Basis lichaamstaal, het paardenlichaam

Paarden kunnen hele duidelijke signalen afgeven wanneer ze iets niet prettig vinden, zoals hun billen naar je toe draaien en dreigen met schoppen door hun been op te tillen. Het is geen rocket science om je dan te realiseren dat je uit moet kijken. Maar, zoals ik al zei, dit zijn de hele duidelijke signalen. Hoe zit dat met de hele kleine signalen? Wat zijn die en hoe kun je die herkennen?

In de blogpost over de lichaamstaal bij het hoofd, besprak ik het orenspel, de hoofdpositie, de neus en de ogen van het paard. In deze blogpost ga ik dieper in op de signalen die paarden met de rest van hun lichaam kunnen geven. We beginnen met de voorbenen.

Wat zeggen de voorbenen?

Wat je al vrij snel hoort als je je tussen de paarden bevindt, is om uit te kijken voor de achterbenen. Een rake schop van het paard kan behoorlijk veel (permanente) schade opleveren. Wat we alleen niet moeten vergeten, is dat de voorbenen ons ook relevante informatie geven over het paard (en ook gevaarlijk kunnen zijn).

Gespreide voorbenen

Dit is een positie die je vaak een fractie van een seconde ziet. Kijk bijvoorbeeld eens naar een filmpje van een paard dat schrikt, maar bekijk het dan in slow motion. Je zal kort zien dat het paard met gespreide voorbenen, naar achteren buigt voordat de reactie verder gaat in wegrennen en/of bokken.

Een paard dat altijd met gespreide benen staat heeft daarentegen vaak een neurologische aandoening of verwonding als oorzaak. Als je dit vaak ziet is het dan ook zeker verstandig om de dierenarts erbij te halen.

Schrapen

Ik denk dat velen dit zullen herkennen. Je staat jouw paard lekker te poetsen op de poetsplaats en na verloop van tijd begint het paard te schrapen met de voorbenen. Dat is zijn of haar manier om te zeggen: “Goed, ik heb nu wel weer lang genoeg stil gestaan. Tijd voor beweging”. Jouw paard is in dit geval ongeduldig of verveeld.

Paarden kunnen ook schrapen als ze boos zijn, maar dit komt niet heel vaak voor. Daarnaast zie je deze schraap-reactie ook wel eens bij paarden die gestrest zijn. Zodra de aanleiding van de stress is verdwenen, zal ook het schrapen stoppen.

Stampen

Stampen moet je niet verwarren met schrapen. Bij stampen tilt het paard de voet op en zet deze weer (hard) neer, net zoals kinderen soms stampvoetend geïrriteerd kunnen zijn. Vaak is dit bij paarden dus ook een teken van irritatie. Het kan iets simpels zijn zoals een vlieg dat kriebelt, maar het kan ook komen door iets wat jij doet. Mocht jouw paard dus gaan stampen, probeer dan de oorzaak te achterhalen en hier zo goed mogelijk op in te spelen

Zwaaien

Wanneer het paard zwaait met een voorbeen, dan uit zich dit in een krachtige voorwaartse trap dat soms gepaard gaat met steigeren. Dit komt voort uit agressie en/of verdediging en is erg gevaarlijk.

Wat zeggen de achterbenen

Een paard kan een flinke trap geven met de achterbenen en dien je daarom altijd in de gaten te houden, ongeacht hoe goed je het paard ook denkt te kennen.

Op rust staan

Wanneer het paard op rust staat, dan rust één van de achterbenen met het puntje van de hoef op de grond en laat het paard de heup zakken. Dit gaat vaak gepaard met een laaghangend hoofd en oren die naar de zijkant hangen. Als je dit ziet dan is jouw paard erg relaxed. Zo nu en dan zal het paard zijn of haar gewicht even verplaatsen om te rusten op het andere been. Let er wel op dat als jouw paard heel veel heen en weer wisselt van been (zonder te rusten), dat het pijn kan aanduiden. Dan is het raadzaam om de dierenarts te betrekken.

Een paard kan het been ook op het puntje van de hoef zetten als het paard defensief of geïrriteerd is. Dit zie je vaak in combinatie met een opgeheven hoofd, omkijken en de oren bewegen: het paard is klaar om een trap uit te delen. Je kunt dan het beste je paard uit de situatie halen.

Een been opgetild

Als het paard zijn of haar been echt optilt van de grond dan geeft het paard duidelijk irritatie aan. Dat kan iets onschuldigs zijn als een vliegje die kriebelt op zijn of haar buik, maar het kan ook de persoon achter hem zijn. Het paard dreigt dan te gaan schoppen, blijf dus alert.

Wat zegt de staart

Een staart wordt niet alleen gebruikt voor het wegjagen van vliegen, maar is ook een belangrijk onderdeel in de communicatie tussen paarden.

Een opgetilde of gevlagde staart

Wanneer het paard de staart boven rug niveau draagt dan is hij of zij erg enthousiast. Ieder paard kan dit, maar je ziet dit vaker voorkomen bij Arabieren. Als een paard in dit stadium zit, dan moet je je realiseren dat het paard de aandacht niet meer bij jou heeft en dat het paard waarschijnlijk daarna een dolle vijf minuten krijgt.

Naar beneden geklemd

Een paard dan nerveus of gestrest is zal de staart naar beneden drukken. Het is daarom goed om te achterhalen wat dit veroorzaakt en om jouw paard op zijn of haar gemak te stellen. Doet je paard dit als je aan het rijden bent, dan is dit vaak een uiting van ongemak of pijn.

Snel heen en weer zwaaien

Wanneer een paard in de wei staat en last heeft van vliegen, dan zal je zien dat hij of zij rustig heen en weer zwiept met de staart. Als je paard sneller heen en weer zwiept met de staart, dan is dit vaak een teken dat je paard boos is en dat hij of zij hierna gaat trappen en/of bokken. Als je paard vaak met de staart zwiept tijdens het rijden, dan kan het zijn dat het tuig niet goed past of dat er iets uitsteekt.

Wat zegt het hele lichaam

Goed, we hebben nu de benen en de staart behandeld. Voor sommige signalen moet je naar het grote geheel kijken, het hele lichaam.

Spanning

Als je paard nerveus of gestrest is dan kun je dat aan het lichaam zien door de aangespannen spieren. Als het paard korte bewegingen maakt dan kan dit ook een teken van nervositeit of stress zijn.

Rillen of beven

Extreem nerveuze paarden zullen beven wanneer je ze blootstelt aan wat nieuws. Beven is daarom bijna altijd een teken van angst. Je ziet dit ook vaker voorkomen bij paarden die veel hebben meegemaakt en daardoor een ‘rugzakje’ hebben.

Het paard raakt je aan

Als een paard je met de neus aanraakt, dan wil hij aan je plukken of je bijten. Maar het kan ook zijn dat hij nieuwsgierig is en je gewoon even wilt onderzoeken. Het kan ook zijn dat het paard nerveus is en steun bij je zoekt. Het is dus erg uiteenlopend en samen met alle andere signalen kun je onderzoeken welke van de opties het is. Staan de oren naar voren en is het paard in een rustige gemoedstoestand, maar zit hij of zij wel aan je zakken te plukken? Grote kans dat hij of zij dan op zoek is naar wat lekkers.

Schuddende achterhand

Als je paard met de romp op en neer slingert dan kan dat meerdere dingen betekenen. In de meeste gevallen is het een teken dat het paard gaat trappen. Daarbij zullen de oren dan ook naar achteren staan en zwiept het paard met de staart. Het is dan verstandig om het paard weg te halen bij hetgeen dat hem of haar boos maakt.

Het leren van de lichaamstaal van paarden vergt heel veel tijd en oefening, maar is zeker de moeite waard. Zeker als je signalen bij elkaar gaat zien, wordt het steeds makkelijker om te interpreteren wat het paard bedoelt en daarop te anticiperen. Blijf altijd opletten, hoe goed je jouw paard ook vertrouwd. Het blijven tenslotte (vlucht)dieren.