Paarden en coronageluid - De paardenvrouw
In dit artikel
Paard met mast

Paarden en coronageluid

Om verwarring meteen te voorkomen: coronageluid heeft niets te maken met Corona in de vorm van Covid-19. Coronageluid is een geluid dat bij hoogspanningsverbindingen te horen is in de vorm van een ‘continu brommend’ geluid. Het is altijd aanwezig, maar fluctueert in sterkte. Dit geluid ontstaat als gevolg van ontladingen van elektriciteit langs de buitenkant van hoogspanningsdraden en delen van de installatie. Het geluid is er altijd, maar zal toenemen wanneer er oneffenheden in de vorm van, bijvoorbeeld, druppels op de kabels aanwezig zijn, zoals bij mist (Tennet, z.j.).

Het valt mij vaak op dat er paardenhouderijen zijn onder of vlak naast hoogspanningsmasten. Wellicht omdat deze masten veelal door weilanden lopen en niet dwars door een drukke stad. Elke keer als ik dit zie, word ik getriggerd door de vraag: “Hebben de paarden die hier staan last van deze masten?”. Voornamelijk omdat ik zelf sneller hoofdpijn ervaar als ik langere tijd bij zo’n mast in de buurt ben. Ik besloot op onderzoek uit te gaan en raadpleegde hiervoor diverse onderzoeken die vermeld staan in de bronvermelding. Eén van de bronnen heeft zich meer toegespitst op wetenschappelijke feiten en de ander meer op de ervaring van paardeneigenaren op dit gebied. Beide onderzoeken heb ik gebundeld in deze blog om er een duidelijker beeld van te krijgen.

Wetenschappelijk onderzoek

Ik houd van wetenschappelijke onderzoeken en keiharde feiten. Ik was dus zeer benieuwd of deze er op dit gebied ook waren. Zoals eerder beschreven is er een onderzoek bekend: een quickscan. Bij een quickscan wordt onderzoek beperkt binnen een organisatie of is het enkel van een bepaald product met als doel globale evaluatie. Meestal zijn de resultaten van een quickscan aanleiding tot een uitgebreidere analyse. Desalniettemin geeft dit wel een goed beeld, so let’s get to it.

Het gehoor van paarden

Dieren vertrouwen onder andere op hun gehoor bij het ontdekken van gevaar en het communiceren met anderen. Bij paarden is dit niet anders en om deze reden is het gehoor van paarden ook goed ontwikkeld. In vergelijking met mensen kunnen paarden beter hoogfrequente geluiden horen dan mensen. Bij 60dB kunnen paarden tussen de 55Hz en 33,5kHz horen (Heffner & Heffner, 1983). Heffner & Heffner hebben een onderzoek gedaan onder drie verschillende paarden (Appaloosa merrie, Quarter horse ruin en een Welsh pony x Quarter Horse ruin kruising), in onderstaande afbelding zie je de audiogrammen van deze paarden.

A, B en C geven de verschillende paarden aan. De open cirkels het niveau van het omgevingsgeluid.

Zoals je in de diagram kan zien, zijn paarden het gevoeligst voor geluiden tussen de 1 en 16 kHz. Boven de 16 kHz neemt deze gevoeligheid af, net zoals onder de 1 kHz als ziet je dat het daar minder steil afneemt.

Uit een Pools onderzoek is gebleken dat coronageluid een relatief lage geluidssterkte heeft. Tot 50dB op 15 meter afstand van de geleider (Wszolek 2009).

Hinderbeleving van geluid bij paarden

Het effect van geluid op mensen is al redelijk lang onder de aandacht, bij dieren zien we dat er nog relatief weinig onderzoek naar is gedaan. Studies over zoogdieren in een laboratoria setting gaven aan dat de reactie op geluid verschilt per type geluid en geluidsniveau. Ook werd opgemerkt dat gedomesticeerde dieren kunnen wennen aan ‘storende’ geluiden.

Vanuit diverse onderzoeken is te zien dat de dieren verschillend reageren op het coronageluid. Waar de ene een vlucht response geeft, reageert de ander amper. Bij gebrek aan onderzoek is het moeilijk vast te stellen of het echt hinderlijk voor ze is. Bij mensen kwam naar voren dat verkeersgeluid met dezelfde geluidssterkte hinderlijker was dan het coronageluid. Bij paarden is er niet zo’n vergelijking aanwezig waardoor we het enkel op audiodiagrammen en ‘de aard van het beestje’ kunnen bepalen.

Onderzoek op basis van ervaring

Wat de wetenschap zegt en wat de praktijk uitwijst, zijn soms twee verschillende dingen. Ik vond een onderzoek waarbij 21 paardenhouderijen in heel Nederland zijn ondervraagt naar het effect van coronageluid op hun paarden. Hiervan gaven er 18 aan nooit een reactie te hebben opgemerkt. Van de overige drie gaf eentje aan het idee te hebben dat de paarden meer gespannen werden als ze onder de verbindingen doorreden, voornamelijk wanneer het coronageluid erger werd bij vochtige omstandigheden. De overige twee gaven aan het idee te hebben dat paarden de eerste keer dat ze het geluid horen het proberen te lokaliseren, maar dat er al vrij snel gewenning optreedt en daarna geen reactie meer optrad.

Samengevat

Uit een wetenschappelijke quickscan kwam naar voren dat het niet aannemelijk is dat paarden hinder ondervinden aan het coronageluid tijdens het grazen in een weiland. Maar door gebrek aan onderzoek is niet uit te sluiten dat gevoeligere paarden mogelijk wel hinder ondervinden aan deze geluiden.

Het algemene beeld dat bij geïnterviewde paardenhouders naar voren kwam, is dat ze denken dat de paarden (zowel in paddocks en in het weiland) niet reageren op het coronageluid. Ze gaven aan dat de paarden soms even moesten wennen, zoals je dit ook bij andere nieuwe geluiden zou zien. Door de paardenhouders wordt gesteld dat het niet aannemelijk is dat de paarden hinder ondervinden aan het coronageluid, dit is gebaseerd op het uitblijven van gedrag zoals omhoogkijken en onrust.

Ondanks de wetenschap en de ervaring van anderen, is het altijd belangrijk om het gedrag van jouw paard in de gaten te houden wanneer hij/zij in de buurt van deze masten staat. Blijft jouw paard onrustig? Dan is het verstandig om toch een andere stal te zoeken, ondanks wat de wetenschap en ervaringen van anderen zeggen.


Bronnen

Heffner, R.S. & Heffner, H.E. (1983). Hearing in large mammals: horses (Equus caballus) and cattle (Bos Taurus). Behavioral Neuroscience. Geraadpleegd op 3 juli 2020.

Neijenhuis, F., Van Wijhe-Kiezebrink, M., Plomp, M. & Visser, E.K. (2016). Effect van coronageluid op het gedrag van paarden – interviews paardenhouders. Geraadpleegd op 3 juli 2020, van https://bit.ly/2ZGLulx

Neijenhuis, F. & Visser, K. (2015). Effect van coronageluid op het gedrag van paarden – een deskstudie. Geraadpleegd op 3 juli 2020, van https://bit.ly/2ByprWs

Tennet (z.j.). Geluid. Geraadpleegd op 3 juli 2020, van https://bit.ly/38xTppC

Wszolek. T. (2009). Noise indicatiors for corona acoustic signal from power lines – Estimation in intensified interference conditions. Geraadpleegd op 3 juli 2020.