Wel of geen liksteen? - De paardenvrouw
In dit artikel
Paard en liksteen

Wel of geen liksteen?

Ik heb zelf al jarenlang knaagdieren. De laatste jaren beperkte dit zich tot hamsters en ratten. In de knaagdierenwereld zijn mensen heel strikt in wat wel goed is en wat niet. Eén van de dingen die altijd wordt afgeraden, is het gebruik van een liksteen. Bij paarden zie ik deze likstenen juist wel gebruikt worden. Om deze reden was ik nieuwsgierig geworden of de mening over het gebruik van likstenen anders is in de paardenwereld ten opzichte van de knaagdierenwereld.

Soorten likstenen

Over het algemeen beperken de likstenen zich tot drie soorten. Binnen die soorten zie je vaak weer allerlei verschillende smaakjes (letterlijk en figuurlijk). Ik benoem hieronder kort de verschillende likstenen.

De gewone witte

De witte liksteen is voornamelijk bedoeld voor melkvee (al heb je ook gewone witte likstenen voor paarden) en bevat meer magnesium, koper, zink, selenium en jodium. Je vindt hierin geen kunstmatige kleur- en smaakstoffen, waardoor de kans dat je paard het opeet kleiner is. Binnen de gewone witte liksteen zijn er verschillende soorten. Niet elke soort is weer geschikt voor een paard, dus let daarop als je deze wilt aanschaffen.

De rode trapezium

Dit type liksteen is voor paarden samengesteld en bevat naast zout dezelfde mineralen en sporenelementen als de gewone witte liksteen. Het verschil met de gewone witte liksteen zit hem in de hoeveelheid dat mineralen en sporenelementen voorkomen. Daarnaast zit er in de rode trapezium ook meer ijzer ten opzichte van de gewone witte liksteen. In deze categorie bestaan er ook vierkante rode likstenen, deze zijn niet voor paarden gemaakt en bevat drie keer zoveel ijzer als de trapeziumvormige.

De Himalaya liksteen

Deze liksteen bestaat uit kristalzout dat in het Himalayagebergte wordt gewonnen. Deze steen bevat het meeste zoute ten opzichte van voorgaande likstenen. Los van het zout bevat het weinig sporenelementen en ijzer en is daardoor een goede aanvulling voor jouw paard (mits er genoeg sporenelementen en ijzer in het voer van je paard zit). De Himalaya liksteen wordt niet industrieel geperst en daardoor zal het ook niet zachter worden als het paard eraan likt.

Tegenstanders van de liksteen

Ik kon verassend weinig tegenstanders vinden voor likstenen, enkel voedingsdeskundigen Maud Smedts en dr. Anneke Hallebeek (Paardenvoerplein, 2018). Juist omdat ze voedingsdeskundige zijn, vind ik hun mening ook waardevol en benoem ik het in deze post.

Maud geeft aan de meerwaarde er niet in te zien, ondanks dat het goed is om paarden extra zout te geven. Vooral als paarden flink zweten tijdens het werken, is het een waardevolle aanvulling. Echter is zij van mening dat je het dan beter over het voer kan doen dan met behulp van een liksteen. Als reden geeft zij op omdat je niet zeker weet hoeveel zout het paard opneemt met een liksteen. Bij ‘normaal’ gebruik van zo’n liksteen is de inname ook vaak niet dekkend. Als laatste heb je soms te maken met paarden die er niks van moeten weten en deze paarden krijgen het dan niet binnen. Volgens Maud bereik je meer met het strooien van keukenzout (zonder jodium) over het voer. Je kunt namelijk berekenen hoeveel jouw paard nodig heeft als je kijkt naar de voeding en het werk dat je paard doet. Maar er wordt ook geclaimd dat het paard voornamelijk natrium, kalium, chloride, calcium en magnesium verliest bij het zweten en dat je met gewoon keukenzout enkel de natrium en chloride aanvult (Pavo, z.j.). De vraag of je met de juiste hoeveelheid keukenzout het zoutgehalte voldoende kan aanvullen, is voor mij daarom nog niet beantwoord.

Voorstanders van de liksteen

Tegenstanders zouden liever zout over het eten strooien, waar voorstanders van een liksteen vinden dat je dit juist niet moet doen, omdat dit per paard verschillend is op elk moment. Vergis je niet, want de voedingsdeskundige die dit zeiden, gaven ook aan dat dit dan berekend moet worden en dat je niet klakkeloos een beetje zout over het eten kan doen. Voor de gewone ‘leek’ is dit lastig te berekenen en kan een liksteen de uitkomst bieden vinden voorstanders.

Paarden zijn van nature geprogrammeerd om op zoek te zijn naar wat zouts als hun natrium levels lager zijn. Je kan het vergelijken met hoe een mens trek krijgt in zoute patat na het zwemmen. Tijdens het zwemmen zweet je zonder dat je het doorhebt. Je natriumlevels worden lager tot je lichaam een seintje geeft om het aan te vullen. Je krijgt trek in die zoute patat of een zak chips. Zo werkt dat volgens voorstanders ook bij paarden. Zodra het natriumlevel weer is aangevuld verdwijnt die drang vanzelf weer en ontstaat er soms zelfs afkeer tegenover zoute voeding. Voorstanders van likstenen zijn doorgaans van mening dat de liksteen zo neutraal mogelijk moet zijn. Als een paard langer likt dan noodzakelijk, dan komt dat waarschijnlijk door de lekkere smaak. Dat is net zoals wij mensen door blijven gaan met het eten van zoute drop. Het is zo lekker, dat je even vergeet dat je eigenlijk helemaal geen zout meer nodig hebt.

Samengevat

Beide fronten hebben goede argumenten vind ik. Er is daarom niet echt te zeggen wat goed is en wat niet. Iets waar beide partijen het over eens zijn, is dat mocht je wel voor een liksteen gaan, dat het dan in ieder geval belangrijk is om eentje te nemen waar geen andere kunstmatige smaakstoffen en extra suiker in zit. Dit kan namelijk ervoor zorgen dat je paard er meer van neemt dan nodig, simpelweg omdat hij/zij het lekker vindt. Deze overconsumptie waarbij het paard te veel zout binnenkrijgt, kan ervoor zorgen dat het paard meer gaat drinken, plassen of aan de diarree gaat.

Ga bij gebruik van een liksteen in ieder geval voor een goed zoutblok zegt dr. Anneke Hallebeek. In principe zijn er geen extra mineralen nodig, omdat het paard dit (bij goed voer) uit de normale voeding haalt. Mag je dan helemaal nooit een liksteen met smaakje of toevoegingen geven? Jawel, maar alles met mate. Je sabbelt zelf ook niet de hele dag aan een lolly, toch?

Mocht je geen liksteen willen geven aan jouw paard, dan is het aan te raden om met een goede voedingsdeskundige het dieet van jouw paard te bepalen om zo te zien op welke manier je aan zijn/haar voedingsbehoefte kan voldoen.

Geef jij jouw paard een liksteen?


Bronnen

Afbeelding van: https://bit.ly/31PloQd

Paardenvoerplein (5 april 2018). Wel of geen likstenen voor je paard? Geraadpleegd op 7 juli 2020, van https://bit.ly/2C9K7UC

Pavo (z.j.). Likstenen voor paarden, wat is het verschil? Geraadpleegd op 7 juli 2020, van https://bit.ly/3iHVm7A